Naukowcy nauczyli się przewidywać, gdzie w Europie można spodziewać się gorącego lata

Nie chodzi tu o zwykłą prognozę pogody. Naukowcy mówią o czymś innym: możliwe jest oszacowanie z wyprzedzeniem, gdzie i kiedy prawdopodobieństwo wystąpienia silnej letniej fali upałów wzrośnie. Taka prognoza nie gwarantuje fali upałów, ale pomaga wcześniej dostrzec ryzyko.

Badanie zostało opublikowane w czasopiśmie Geophysical Research Letters.

Autorzy sprawdzili, czy temperatury powierzchni Północnego Atlantyku mogą być wykorzystywane do długoterminowych prognoz klimatycznych dla europejskiego lata. W streszczeniu artykułu stwierdzono, że przeanalizowano prognozy modelu MPI-ESM 1.2-LR na 1-5 lat i wykorzystano 64 warianty obliczeń modelowych.

Szczegóły

Ocean ogrzewa się i ochładza znacznie wolniej niż powietrze. Dlatego może przechowywać "ślad" przyszłego ciepła dłużej niż atmosfera. Jeśli dodatkowe ciepło nagromadzi się na północnym Atlantyku, może to zmienić wymianę ciepła między oceanem a atmosferą, a następnie wpłynąć na letnią pogodę w Europie.

Naukowcy porównali prognozy uwzględniające temperaturę powierzchni Północnego Atlantyku z konwencjonalnymi podejściami. Nie interesowały ich dni i tygodnie, ale horyzont kilku lat. Ten rodzaj prognozy nazywany jest prognozą dekadową: ocenia zagrożenia klimatyczne na nadchodzące lata, a nie pogodę na jutro.

Główny wynik: cieplejsze części północnego Atlantyku wiążą się z większym prawdopodobieństwem gorących lat w Europie. Abstrakt badania mówi, że prawdopodobieństwo gorących lat było dodatnio skorelowane z temperaturą powierzchni północnego Atlantyku.

Mówiąc prościej: jeśli ocean jest cieplejszy niż zwykle w odpowiednich obszarach, Europa ma większe szanse na uzyskanie warunków sprzyjających poważnej letniej fali upałów w ciągu kilku lat. Nie oznacza to, że fala upałów koniecznie nastąpi. Ale szanse na to są coraz większe.

Susza okazała się trudniejsza do pokonania. Podczas gdy fale upałów i sucha pogoda często idą w parze, opady zależą od większej liczby czynników. W artykule wskazano, że związek północnego Atlantyku z gorącymi latami wygląda obiecująco, ale przewidywanie lat gorących i suchych pozostaje mniej wiarygodne.

Powodem jest to, że deszcz jest znacznie trudniejszy do przewidzenia z wieloletnim wyprzedzeniem. Wpływają na niego wiatry, zachmurzenie, warunki glebowe, ruch mas powietrza i losowe wahania pogody. Tak więc ocean może dać sygnał o przyszłym ryzyku upałów, ale nie daje prostej odpowiedzi na pytanie, gdzie dokładnie wystąpi susza.

Inną ważną częścią mechanizmu jest cyrkulacja atmosferyczna. Ciepły północny Atlantyk może wpływać na strumień odrzutowy, potężną "wstęgę" wiatrów wysoko w atmosferze. Jeśli ulegnie ona zmianie, obszary wysokiego ciśnienia mogą z większym prawdopodobieństwem utrzymywać się nad Europą. A to zwykle oznacza mniej chmur, więcej słońca i cieplejszą pogodę.

Naukowcy z Instytutu Meteorologii Maxa Plancka doszli wcześniej do podobnych wniosków: stwierdzili, że niezwykle gorące europejskie lata są często poprzedzone nagromadzeniem ciepła na północnym Atlantyku, czasami na kilka lat przed samym wydarzeniem.

Dlaczego ma to znaczenie

Dla Europy fale upałów są już jednym z najniebezpieczniejszych letnich zagrożeń. Mają one wpływ na ludzkie zdrowie, szpitale, system energetyczny, uprawy, zasoby wodne i turystykę. Jeśli ryzyko bardzo gorącego lata można ocenić z wyprzedzeniem, miasta i służby mają więcej czasu na przygotowanie.

Na przykład władze mogą z wyprzedzeniem zaplanować chłodzenie przestrzeni publicznych, sprawdzić gotowość szpitali, przygotować systemy ostrzegania, zrewidować harmonogramy upałów i ocenić zagrożenia dla rolnictwa.

Ważne jest jednak, aby nie przeceniać rezultatów. Nie jest to narzędzie, które powie: "w lipcu w takim a takim mieście będzie 40 stopni". Jest to sposób na zrozumienie z wyprzedzeniem, że prawdopodobieństwo gorącego lata wzrosło. W przypadku adaptacji do zmian klimatu nawet ten probabilistyczny sygnał może być przydatny.

Kontekst

Ludzie zazwyczaj myślą o letniej fali upałów jako o zjawisku krótkoterminowym: nadszedł antycyklon, niebo się rozpogodziło, a temperatury wzrosły. Jednak ekstremalne upały mogą mieć głębsze przyczyny związane z oceanem.

Północny Atlantyk jest jednym z kluczowych regionów dla klimatu Europy. Wpływa na transport ciepła, wilgotność, wiatry i położenie strumienia odrzutowego. Dlatego zmiany w oceanie mogą nie pojawić się natychmiast, ale miesiące lub lata później.

Nowe badanie kontynuuje ten kierunek badań: naukowcy próbują zrozumieć, które sygnały oceaniczne można wykorzystać do wczesnego ostrzegania. Jak dotąd najlepiej radzą sobie z falami upałów. W przypadku suszy oraz połączenia upałów i suszy prognoza pozostaje znacznie mniej pewna.

Źródło

Badania: Leocardia Zheng, Jana Sillmann, Leonard Borchert, Decadal Predictions of the Link Between European Hot-Dry Compound Summers and North Atlantic Sea Surface Temperature, Journal of Geophysical Research Letters, 2026.