Od "Pojutrze" do "Mad Maxa": Jak kino pomaga nam zrozumieć naukę?

Takie podejście może sprawić, że złożone tematy - takie jak zmiany klimatu, ekstremalne warunki pogodowe, wzrost poziomu morza czy migracja - staną się bardziej zrozumiałe dla szerokiego grona odbiorców.

Szczegóły

Format Science & Cinema został opracowany przez Hildrun Walter, Fritza Treibera i ich współpracowników. Idea jest prosta: kino już wie, jak przyciągać uwagę, wywoływać emocje i opowiadać historie. Jeśli to zainteresowanie zostanie wykorzystane we właściwy sposób, filmy mogą stać się powodem do rozmowy o nauce.

Podczas wydarzeń publiczności pokazywano krótkie sceny ze znanych filmów, a następnie ekspert wyjaśniał, na czym opiera się nauka, gdzie jest konwencjonalna, a gdzie błędna. Następnie widzowie mogli zadawać pytania i dyskutować na temat tego, co zobaczyli.

Jeden z takich cykli poświęcony był zmianom klimatu. Organizatorzy ułożyli program jako sekwencyjną historię: od lodu i lodowców po wodę, suszę, ekstremalne warunki pogodowe i migrację.

Dyskusja obejmowała sceny z filmów "Pojutrze", "Przez śnieg", "Epoka lodowcowa", "Sztuczna inteligencja", "Wodny świat", "Deathstroke", "Geostorm", "Mad Max", "Zielona pożywka" i "Marzec".

Komentarz naukowy zapewnił profesor meteorologii i geofizyki Ulrich Fölsche z Uniwersytetu w Grazu. Pomógł on oddzielić prawdziwą naukę o klimacie od filmowej dramatyzacji i wyjaśnił, jakie procesy naprawdę badają naukowcy.

Dlaczego to ma znaczenie

Nauka często wydaje się skomplikowana i odległa od codziennego życia. Z drugiej strony kino działa poprzez emocje, obrazy i znane historie. Dlatego scena z filmu może być wygodnym punktem wyjścia do rozmowy na temat prawdziwych zagadnień naukowych.

Autorzy zauważają, że format pomógł przyciągnąć nie tylko osoby ze środowiska uniwersyteckiego. Podczas wydarzenia w kinie publiczność była bardziej zróżnicowana: niektórzy widzowie przyszli ze względu na festiwal lub program filmowy, a nie z powodu zainteresowania kwestiami klimatycznymi. Niemniej jednak uczestnicy byli zaangażowani w dyskusję i czuli, że nauczyli się czegoś nowego.

Jest to szczególnie ważne dla komunikacji naukowej. Często w wykładach i dyskusjach uczestniczą osoby już zainteresowane nauką. Format z filmem może poszerzyć grono odbiorców i zaangażować osoby, które w przeciwnym razie nie przyszłyby na wydarzenie naukowe.

Kontekst

Film od dawna wpływa na to, jak społeczeństwo wyobraża sobie naukę. Czasami filmy wzbudzają zainteresowanie kosmosem, biologią, klimatem lub technologią. Czasami jednak utrwalają błędy: wyolbrzymiając tempo katastrof, ułatwiając pracę naukowcom lub pokazując niemożliwe scenariusze jako niemal realne.

Science & Cinema proponuje wykorzystać tę samą moc kina do celów edukacyjnych. Zamiast po prostu krytykować filmy za nieścisłości, naukowcy mogą wyjaśnić, dlaczego scenariusz działa dramatycznie, ale nie zawsze działa naukowo.

To powiedziawszy, autorzy badania zdają sobie sprawę z ograniczeń: próba była niewielka, a format wymaga dalszych testów. Nie możemy więc powiedzieć, że pokazy filmowe radykalnie zwiększają wiedzę naukową. Ale jako sposób na zaangażowanie widzów i rozpoczęcie rozmowy na złożone tematy, podejście to wygląda obiecująco.

Źródło

Badanie przeprowadzone przez Hildrun Walter, Fritza Treibera i współautorów The communication format, Science & Cinema: reflecting on representations of science in movies for joint meaning-making zostało opublikowane w Journal of Science Communication w 2026 roku. Autorzy opisali format Science & Cinema i ocenili go podczas wydarzeń publicznych poświęconych tematom naukowym i ich reprezentacji w filmach.