Strach przed tym, "co ludzie powiedzą" może szkodzić psychice - badanie

Ważne: nie jest to oficjalnie uznana diagnoza, ale nowa koncepcja psychologiczna i skala do jej pomiaru.

Szczegóły

Badanie zostało opublikowane w PsyCh Journal. Autorzy zaproponowali termin atimiafobia i opracowali 15-punktową Skalę Atimiafobii (AtiPhoS). Ma ona mierzyć strach przed utratą honoru i reputacji w czterech obszarach: strach przed byciem nazwanym bezwstydnym, strach przed naruszeniem norm społecznych, strach przed publiczną dezaprobatą i strach przed utratą szacunku do samego siebie lub honoru.

Według badaczy, atymiafobia może objawiać się natrętnymi myślami, ciągłą ostrożnością, napięciem emocjonalnym i chęcią dostosowania się do norm społecznych, aby nie narażać się na osąd.

Naukowcy odkryli również, że wyższy poziom athymiafobii wiąże się z niepokojem i ogólnym poczuciem wstydu. Ponadto silny strach przed osądem i "utratą honoru" wiązał się z niższą inteligencją społeczną - czyli trudnościami w zrozumieniu wskazówek społecznych, budowaniu relacji i pewnym zachowaniu w społeczeństwie.

Według badania, kobiety i osoby zamężne zgłaszały wyższy poziom athymiafobii. Autorzy przypisują to większej presji społecznej na te grupy w kulturach, w których honor, reputacja rodziny i konformizm są szczególnie ważne.

Dlaczego to ma znaczenie

Wyrażenie "co ludzie powiedzą" dla wielu osób brzmi prozaicznie, ale w niektórych społeczeństwach może stać się stałym źródłem niepokoju. Osoba zaczyna nie tylko brać pod uwagę opinie innych, ale także żyć w strachu przed publiczną oceną, wstydem lub zniszczeniem reputacji rodziny.

Jest to ważne dla zdrowia psychicznego, ponieważ taki strach może zwiększać niepokój, wstyd, wewnętrzne napięcie i unikanie. Osoba może nie podejmować decyzji w oparciu o swoje potrzeby, ale ze strachu przed naruszeniem oczekiwań rodziny lub społeczeństwa.

To powiedziawszy, badanie nie oznacza, że jakakolwiek troska o reputację jest patologiczna. Reputacja, szacunek i normy zachowania są ważne w wielu kulturach. Problem zaczyna się wtedy, gdy strach przed utratą honoru staje się nadmierny, obsesyjny i zakłóca życie danej osoby.

Kontekst

Kultury honoru i wstydu są od dawna badane w psychologii i antropologii. W takich systemach tożsamość osobista jest często ściśle związana z rodziną, reputacją moralną, zachowaniem kobiet i mężczyzn, małżeństwem, seksualnością i opinią publiczną.

Nowa praca sugeruje, że skrajny strach przed utratą honoru powinien być postrzegany jako odrębny konstrukt psychologiczny. Główny autor badania, Baqar Husain z COMSATS University w Islamabadzie, uważa, że nasilenie i charakterystyka atymiafobii zasługują na uwagę w ramach diagnostyki klinicznej. Jest to jednak nadal stanowisko autorów badania, a nie oficjalny status w międzynarodowych klasyfikacjach zaburzeń psychicznych.

Źródło

Badanie Atimiaphobia: The undiscovered burden of honour cultures and shame societies on mental health - development and validation of the Atimiaphobia Scale zostało opublikowane w PsyCh Journal w 2026 roku.