Okazało się, że procesy starzenia się u psów i ludzi są zaskakująco podobne

Wyniki opublikowano w czasopiśmie „The Journals of Gerontology”.

Naukowcy przeanalizowali tysiące metabolitów – niewielkich cząsteczek powstających w organizmie w trakcie zwykłych procesów komórkowych – i porównali wzorce wykryte u psów z danymi pochodzącymi z pięciu dużych badań dotyczących śmiertelności wśród ludzi. Zbieżność okazała się uderzająca.

Szczegóły

W centrum badań znajdują się metabolity: małe substancje chemiczne, które nasz organizm wytwarza nieustannie. Odzwierciedlają one procesy zachodzące na poziomie komórkowym – stany zapalne, metabolizm, reakcje na stres. Badając ich wzorce, naukowcy mogą szukać związku z długoterminowymi skutkami, w tym ze śmiercią.

Zespół projektu Dog Aging Project pobrał próbki krwi od psów – uczestników szeroko zakrojonego, długoterminowego badania, w ramach którego właściciele regularnie przekazują materiały biologiczne swoich pupili i wypełniają szczegółowe ankiety dotyczące ich stylu życia. Naukowcy przeanalizowali jednocześnie tysiące metabolitów, aby zidentyfikować nie pojedyncze cząsteczki, ale całe wzorce – swego rodzaju molekularny „odcisk palca”, jak nazywają to sami naukowcy.

„Często przyglądamy się grupie cząsteczek, która wiąże się z lepszymi lub gorszymi wynikami, a nie jednej konkretnej” – wyjaśniła dr Kate Crivi, główna specjalistka weterynaryjna projektu i profesor Uniwersytetu Teksańskiego A&M.

Jako kluczowy wynik wybrano śmierć – i to nie przypadkowo.

„Śmierć łatwo jest zarejestrować” – mówi Crivi. „Natomiast inne oznaki starzenia się są znacznie bardziej niejasne”.

Wychodząc od tego jednoznacznego zdarzenia, naukowcy mogą cofnąć się wstecz – do procesów biologicznych, które mu poprzedzały.

Następnie wzorce wykryte u psów porównano z danymi z pięciu dużych badań śmiertelności wśród ludzi, w których zastosowano podobne podejście metabolomiczne. Cząsteczki związane z przedwczesną śmiercią u psów pokrywały się z tymi, które przewidywały przedwczesną śmierć u ludzi. Podobnie było w przypadku markerów ochronnych.

Dlaczego jest to ważne

Psy od dawna wykorzystywane są w badaniach medycznych, ale zazwyczaj jako zwierzęta doświadczalne w warunkach laboratoryjnych. Projekt Dog Aging Project ma inny charakter: obejmuje tysiące psów domowych, prowadzących zwyczajne życie u boku swoich właścicieli. Oddychają tym samym powietrzem, jedzą podobne posiłki, poruszają się w tym samym rytmie. To sprawia, że są one szczególnie cennym modelem do badania wpływu stylu życia na długość życia.

Kolejnym argumentem przemawiającym za wykorzystaniem psów jako obiektu badań jest ich krótki okres życia. Średnia długość życia psa wynosi 12–13 lat, w porównaniu z ponad 70 latami u człowieka. Oznacza to, że naukowcy mogą obserwować cały cykl starzenia się w ciągu lat, a nie dziesięcioleci – a następnie przenieść tę wiedzę na ludzi.

Zbieżność wzorców molekularnych w kilku niezależnych badaniach wzmacnia wiarygodność tego odkrycia. Nie jest to pojedynczy wynik – jest to powtarzalna prawidłowość.

„Cząsteczki, które są niebezpieczne dla psów lub chronią je przed przedwczesną śmiercią, są bardzo podobne do tych, które działają u ludzi” – mówi Crivi. „To pokazuje, że dzielimy istotne cechy biologii starzenia się”.

Kontekst

Badania nad starzeniem się to jedna z najszybciej rozwijających się dziedzin biomedycyny. Naukowcy od dawna poszukują biomarkerów, które pozwoliłyby przewidzieć stan zdrowia i długość życia, zanim choroba zdąży się rozwinąć. Metabolomika – analiza tysięcy cząsteczek jednocześnie – stała się jednym z głównych narzędzi w tych badaniach.

Do tej pory większość badań nad długowiecznością prowadzono albo na ludziach (co jest czasochłonne i kosztowne), albo na zwierzętach laboratoryjnych, takich jak myszy (co jest szybkie, ale dalekie od rzeczywistych warunków życia). Psy zajmują wyjątkową pozycję pośrednią: żyją obok nas, są narażone na podobne czynniki środowiskowe, a jednocześnie starzeją się znacznie szybciej.

Dog Aging Project to jeden z największych na świecie projektów poświęconych badaniu starzenia się zwierząt. Obejmuje on dziesiątki tysięcy psów i ich właścicieli na terenie całych Stanów Zjednoczonych. Nowe badanie jest jednym z pierwszych wyników pokazujących, jak głęboko biologia starzenia się ludzi i psów może się zazębiać.

Źródło

Benjamin R. Harrison i in., Dogs and humans share biomarkers of mortality, The Journals of Gerontology, Series A: Biological Sciences and Medical Sciences (2025).