Psychologowie ustalili, w jaki sposób pary odgadują swoje wzajemne lęki

Nowe badania wykazały, że w wielu przypadkach rzeczywiście tak jest. Partnerzy zazwyczaj rozpoznają takie emocjonalne słabe punkty z umiarkowaną dokładnością.

Istnieje jednak pewien niuans: ludzie często nieco wyolbrzymiają wzajemne obawy. Postrzegają partnera jako bardziej niepewnego, niespokojnego lub zamkniętego w sobie, niż on sam się opisuje.

I nie zawsze jest to złe. Gdy dana osoba uważała partnera za bardziej niespokojnego i obawiającego się utraty związku, częściej udzielała mu wsparcia: mówiła o miłości, okazywała czułość i zapewniała, że związek jest bezpieczny.

Badanie zostało opublikowane w czasopiśmie „Personality and Social Psychology Bulletin”.

Szczegóły

Psychologowie nie badali byle jakich lęków, lecz to, co w nauce określa się mianem przywiązania w związku. Mówiąc prościej, chodzi o to, jak dana osoba zachowuje się w obecności bliskiego partnera.

Wyróżnia się dwa powszechne rodzaje niepewności.

Pierwszy to przywiązanie lękowe. Osoba taka może obawiać się, że przestaną ją kochać, porzucą lub przestaną ją wybierać. Często potrzebuje więcej zapewnień: „kocham cię”, „jestem przy tobie”, „między nami wszystko w porządku”.

Drugi to przywiązanie unikające. Takiej osobie może sprawiać trudność nadmierna bliskość. Bardziej dba o swoją przestrzeń osobistą, w większym stopniu polega na sobie i może wydawać się oschła lub zdystansowana.

W badaniu wzięły udział dwie grupy par. W pierwszej znalazło się 108 młodych par, które były razem średnio od około półtora roku. W drugiej – 147 par, z których wiele było razem znacznie dłużej. Autorzy porównali sposób, w jaki dana osoba opisuje samą siebie, z tym, jak postrzega ją partner.

Okazało się, że partnerzy rzeczywiście potrafią „odczytywać” u siebie nawzajem lęk i zamkniętość. Nie jest to jednak czytanie w myślach. Raczej ludzie dostrzegają powtarzające się sygnały: kto częściej prosi o potwierdzenie miłości, kto oddala się w trudnych momentach, kto boi się konfliktu, kto unika zbyt szczerych rozmów.

Jednak postrzeganie to nie było idealne. Naukowcy zidentyfikowali kilka typowych błędów.

Po pierwsze: ludzie często postrzegają partnera jako bardziej niepewnego, niż on sam się uważa.

Po drugie: dana osoba może przenosić na partnera własne obawy. Na przykład, jeśli sama odczuwa niepokój w związku, łatwiej jej przyjdzie uznać, że partner również się niepokoi.

Po trzecie: ludzie czasami postrzegają partnera jako swoje przeciwieństwo. Osobie niespokojnej partner może wydawać się zbyt oschły. Natomiast osobie, która sama unika bliskości, partner może wydawać się zbyt wymagający i „przylepny”.

Co okazało się najciekawsze

Najważniejszy wniosek dotyczy wsparcia. W drugim badaniu pary przez 10 dni, kilka razy dziennie, relacjonowały, w jaki sposób okazują czułość i troskę: czy mówią „kocham cię”, czy obejmują partnera, czy pomagają mu w codziennych sprawach.

Ponadto pary notowały swoje reakcje podczas rozmów dotyczących osobistych problemów lub stresu. Naukowcy sprawdzali, czy partner zapewnia więcej pewności siebie i wsparcia, jeśli uważa drugą osobę za bardziej niespokojną.

Wynik był następujący: jeśli dana osoba postrzegała partnera jako bardziej niespokojnego, częściej starała się go uspokoić. Częściej okazywała miłość, troskę i gotowość do pozostania w związku.

Oznacza to, że niewielki błąd w postrzeganiu może czasami pełnić rolę zabezpieczenia. Osoba może pomyśleć: „Dla niego ważne jest teraz, by poczuł, że jestem przy nim” – i dlatego staje się bardziej uważna.

Nie oznacza to jednak, że zawsze warto wyolbrzymiać obawy partnera. Jeśli nieustannie postrzega się drugą osobę jako słabą, niespokojną lub potrzebującą potwierdzenia, może to być męczące dla obu stron. Badanie wskazuje na związek między postrzeganiem a wsparciem, ale nie dowodzi, że wszelkie błędy w postrzeganiu zawsze poprawiają relacje.

Dlaczego jest to ważne

W związkach ludzie reagują nie tylko na rzeczywiste zachowanie partnera, ale także na swoje wyobrażenie o nim. Jeśli ktoś uważa, że partner boi się porzucenia, może częściej mówić o miłości i stabilności. Jeśli uważa, że partner potrzebuje więcej przestrzeni, może wywierać na niego mniejszą presję.

Czasami to pomaga. Partner czuje, że jest rozumiany. Relacje stają się spokojniejsze.

Istnieje jednak również druga strona medalu. Błędne postrzeganie może się utrwalić. Na przykład jedna osoba uważa drugą za „zbyt niespokojną” i zaczyna traktować ją jak osobę wrażliwą. Albo, przeciwnie, uznaje, że partner jest „chłodny”, podczas gdy ten jest po prostu zmęczony lub przeżywa stres.

Dlatego główny wniosek praktyczny jest prosty: odgadywanie uczuć partnera jest przydatne, ale lepiej jest weryfikować swoje przypuszczenia poprzez rozmowę. Nie „wiem, że się boisz”, ale „wydaje mi się, że potrzebujesz teraz wsparcia – czy dobrze to rozumiem?”.

Kontekst

Teoria przywiązania od dawna znajduje zastosowanie w psychologii relacji. Pomaga ona wyjaśnić, dlaczego niektórzy ludzie bardzo obawiają się dystansu, a inni, wręcz przeciwnie, boją się zbyt silnej bliskości.

Wcześniej badacze intensywnie analizowali, w jaki sposób przywiązanie lękowe lub unikające wpływa na relacje. Mniej jasne było jednak inne zagadnienie: w jakim stopniu partnerzy rozpoznają te cechy u siebie nawzajem i czy zmieniają z tego powodu swoje zachowanie.

Nowe badania pokazują, że w parach występują jednocześnie zarówno trafne oceny, jak i zniekształcenia postrzegania. Ludzie mogą całkiem dobrze rozumieć partnera, ale mimo to postrzegają go przez pryzmat własnych lęków, oczekiwań i przeszłych doświadczeń.

Źródło

Badanie: Elina R. Sun, Xiangjing Kong, Jason A. Mitala, Jeewon Oh, Brett K. Jakubiak, „Perceiving to Provide: How Partner Attachment Perceptions Inform Reassurance Provision in Romantic Relationships”, czasopismo „Personality and Social Psychology Bulletin”, 2026.