Naukowcy pokazują: praca ze wspomnieniami z dzieciństwa pomaga zmniejszyć strach przed porażką

Czasami strach przed popełnianiem błędów wynika z dzieciństwa. Na przykład, jeśli często był Pan karcony za swoje oceny, wyśmiewany lub dawano Panu do zrozumienia: "błąd = jesteś zły". Wtedy w dorosłym życiu (a nawet w szkole średniej) mózg może włączyć tryb: lepiej nie próbować, niż ponieść porażkę.

Polscy naukowcy sprawdzili, czy ten strach można zmniejszyć za pomocą ćwiczeń, w których dana osoba pracuje nie tylko ze słowami, ale także z obrazami w głowie. Zaprosili 180 uczestników w wieku 18-35 lat, którzy odczuwali silny lęk przed porażką i przeprowadzili 4 krótkie spotkania "terapeutyczne" w ciągu 2 tygodni. Podczas spotkań ludzie przypominali sobie nieprzyjemne sytuacje z dzieciństwa, w których byli krytykowani.

Uczestników podzielono na 3 grupy:

• Samo przypominanie sobie (jak trening wytrzymałościowy). Osoba odtwarzała sytuację i uczyła się, jak spokojnie tolerować niepokój.

• "Przepisywanie sceny" (re-scripting). Osoba przypominała sobie scenę i wyobrażała sobie, że pojawił się w niej ktoś, kto ją wspierał (np. dorosły, nauczyciel, psycholog) i zrobił to, czego wtedy nie było: powstrzymał krytykę, wsparł dziecko, wyjaśnił, że błędy są normalne.

• To samo, ale z 10-minutową przerwą, aby wzmocnić efekt.

Co zadziałało

• Strach przed porażką zmniejszył się u osób we wszystkich grupach.

• Ciężkie uczucia, takie jak poczucie winy i smutek, zmniejszyły się.

• I ważny punkt: reakcja ciała uczestników na stres związany z tymi wspomnieniami stała się słabsza (tj. wspomnienia były mniej "chwiejne": mniejsze napięcie, mniej silna reakcja wewnętrzna).

• Efekt ten utrzymał się, gdy ludzie zostali ponownie przetestowani po 3 i 6 miesiącach.

Dlaczego "przepisywanie" może być trudniejsze

Naukowcy tłumaczą to w ten sposób: mózg lubi przewidywalność. Jeśli czeka Pan/Pani w pamięci na upokorzenie i karę, a "nowa wersja" oferuje wsparcie i obronę, pojawia się efekt zaskoczenia - i to tak, jakby mózg aktualizował stary wzorzec: "błąd nie oznacza katastrofy".

Co jest ważne do zrozumienia

Nie chodzi o "wymazanie" pamięci lub udawanie, że to się nigdy nie wydarzyło. Pomysł jest inny: sprawić, by wspomnienie było mniej bolesne, tak aby było mniej prawdopodobne, że wpłynie na Państwa dzisiejsze zachowanie.